Kennisartikel
Welke processen zijn interessant om te automatiseren?
Automatisering staat bij veel productiebedrijven hoog op de agenda. Dat is niet verrassend. De druk op de maakindustrie neemt toe door personeelstekorten, stijgende kosten en steeds hogere eisen op het gebied van kwaliteit, traceerbaarheid en levertijden.
Toch blijkt het bepalen van de juiste automatiseringsstrategie in de praktijk vaak lastiger dan verwacht.
Veel bedrijven weten dat er kansen liggen, maar vinden het moeilijk om te bepalen waar ze moeten beginnen.
Welke processen leveren daadwerkelijk voordeel op wanneer ze worden geautomatiseerd?
En wanneer is een handmatige werkwijze eigenlijk nog prima?
Een succesvolle automatiseringsoplossing begint daarom niet met technologie, maar met inzicht in het productieproces.
Door eerst te begrijpen waar de grootste knelpunten ontstaan, wordt duidelijk welke processtappen het meeste rendement kunnen opleveren.
In dit kennisartikel beantwoorden we de belangrijkste vragen die bedrijven stellen wanneer zij onderzoeken welke processen interessant zijn om te automatiseren.
Waarom automatiseren bedrijven productieprocessen?
Automatisering wordt vaak geassocieerd met arbeidsbesparing. Hoewel dit een belangrijke reden kan zijn, is het zelden de enige aanleiding voor een automatiseringsproject.
Ook de wens om de kwaliteit consistenter te maken, medewerkers te ontlasten bij fysiek zware of repeterende werkzaamheden en concurrerend te blijven ten opzichte van lagelonenlanden speelt steeds vaker een rol.
In veel gevallen ontstaat de behoefte aan automatisering doordat productieprocessen onder druk komen te staan. Productievolumes groeien, kwaliteitseisen worden strenger of ervaren operators zijn steeds moeilijker te vinden.
Hierdoor ontstaan vragen zoals:
- Hoe kunnen we meer produceren zonder extra personeel?
- Hoe houden we kwaliteit beheersbaar bij groei?
- Hoe verminderen we afhankelijkheid van specifieke medewerkers?
- Hoe voorkomen we dat productieprocessen een bottleneck worden?
Automatisering wordt dan ingezet als middel om processen beter beheersbaar, voorspelbaar en schaalbaar te maken.
Opvallend daarbij is dat de grootste winst vaak niet ontstaat door het vervangen van mensen, maar door het verminderen van procesvariatie. Wanneer een kritische handeling iedere keer op dezelfde manier wordt uitgevoerd, ontstaat meer controle over kwaliteit, capaciteit en doorlooptijden.
Waarom zijn sommige processen interessanter om te automatiseren dan andere?
Niet iedere processtap levert dezelfde voordelen op wanneer deze wordt geautomatiseerd.
Een veelgemaakte fout is om vooral te kijken naar processen die technisch goed automatiseerbaar zijn. In de praktijk blijkt echter dat de grootste winst vaak zit in processen die dagelijks problemen veroorzaken.
Denk bijvoorbeeld aan handelingen die veel tijd kosten, regelmatig fouten veroorzaken of sterk afhankelijk zijn van de ervaring van een operator.
Ook processen met lange omsteltijden verdienen aandacht. In veel productieomgevingen wordt veel tijd besteed aan het wisselen tussen verschillende producten, het handmatig afstellen van machines of het opnieuw inregelen van een proces.
Wanneer deze activiteiten regelmatig terugkomen, kan juist daar veel efficiëntiewinst worden behaald.
Wanneer een proces stabiel verloopt, voldoende capaciteit heeft en nauwelijks kwaliteitsproblemen veroorzaakt, is automatisering lang niet altijd de meest logische investering.
Daarom begint een goed automatiseringsvraagstuk meestal met het identificeren van bottlenecks binnen het productieproces.
De vraag is dan niet:
“Kunnen we dit automatiseren?”
Maar:
“Welk probleem proberen we eigenlijk op te lossen?”
Waar liggen in de praktijk de grootste kansen voor automatisering?
Binnen productieomgevingen zien we vaak dat dezelfde typen processen terugkomen als interessante automatiseringskandidaten.
Een belangrijk voorbeeld hiervan is product handling.
In veel productieprocessen besteden operators een groot deel van hun tijd aan het oppakken, verplaatsen, positioneren en aanbieden van producten aan een volgende processtap. Deze werkzaamheden lijken relatief eenvoudig, maar hebben vaak een grote invloed op de totale capaciteit van een productielijn.
Naarmate productievolumes toenemen, wordt juist dit soort werk steeds moeilijker schaalbaar. Een operator kan immers maar een beperkt aantal handelingen per minuut uitvoeren. Daarnaast ontstaat er natuurlijke variatie in de manier waarop producten worden gepositioneerd of verwerkt.
Juist daarom vormt product handling vaak een interessant startpunt voor automatisering.
Maar ook kwaliteitscontrole biedt regelmatig kansen.
Veel inspecties worden nog handmatig uitgevoerd door ervaren operators. Dat werkt vaak goed zolang volumes beperkt blijven. Naarmate productie groeit, wordt het echter steeds moeilijker om beoordelingen volledig consistent uit te voeren.
Een afwijking die door de ene operator wordt afgekeurd, kan door een andere medewerker worden goedgekeurd. Daarnaast neemt de kans op menselijke fouten toe wanneer inspecties langdurig worden uitgevoerd.
Door inspecties te automatiseren ontstaat een objectiever en reproduceerbaarder kwaliteitsproces. Bovendien kunnen meetresultaten direct worden vastgelegd, wat steeds belangrijker wordt voor traceerbaarheid en procesverbetering.
Ook testprocessen blijken regelmatig interessante kandidaten voor automatisering.
Veel bedrijven besteden dagelijks aanzienlijke tijd aan functionele testen, metingen en validatieprocedures. Hoewel deze processen essentieel zijn voor de kwaliteit van het eindproduct, voegen ze vaak weinig directe waarde toe aan het product zelf.
Door testprocessen te automatiseren kunnen producten sneller, consistenter en nauwkeuriger worden gecontroleerd, terwijl tegelijkertijd waardevolle procesdata beschikbaar komt.
- Praktijkvoorbeeld Producent kartonindustrie automatiseert palletlabeling
In opdracht van Function Control is een automatiseringsoplossing ontwikkeld voor een productieomgeving in de kartonindustrie, waar pallets aan het einde van de lijn handmatig werden voorzien van labels en identificatietags. Dit leidde regelmatig tot wachttijden en foutgevoelige handelingen.
Hoewel het labelen zelf relatief eenvoudig was, had deze processtap een directe invloed op de doorstroming van producten richting opslag en verzending.
Om deze bottleneck weg te nemen, werd een geautomatiseerde labelopstelling ontwikkeld die direct gekoppeld is aan de productflow.
Het systeem bepaalt automatisch welk label of welke identificatietag moet worden aangebracht en positioneert deze vervolgens op de juiste locatie.
Hierdoor verloopt het labelproces volledig geïntegreerd binnen de bestaande productielijn.
Resultaten:
- Capaciteit van het labelproces verhoogd met circa 50%
- Doorlooptijd per pallet met ongeveer 35% verkort
- Meer dan 90% minder labelgerelateerde fouten
- Inzet van operators teruggebracht van circa 1 FTE naar 0,2 FTE
- Betere traceerbaarheid door automatische verwerking van productgegevens
Deze case laat zien dat automatisering niet altijd betrekking heeft op complexe bewerkingsstappen. Juist ondersteunende processen zoals labeling, identificatie en logistieke productstromen kunnen een grote invloed hebben op de totale efficiëntie van een productieproces. Wanneer dergelijke handelingen een bottleneck vormen, kan automatisering zorgen voor een stabielere productflow, minder fouten en een hogere capaciteit.
Hoe herken ik een proces dat interessant is om te automatiseren?
Veel bedrijven beschikken over tientallen processen die theoretisch geautomatiseerd kunnen worden.
De uitdaging ligt daarom meestal niet in het vinden van mogelijkheden, maar in het bepalen waar de grootste waarde ontstaat.
Vaak zijn er enkele duidelijke signalen die wijzen op een interessant automatiseringsvraagstuk.
Een proces verdient extra aandacht wanneer:
- Operators veel repeterende werkzaamheden uitvoeren;
- Kwaliteit afhankelijk is van individuele medewerkers;
- Productiecapaciteit moeilijk opschaalbaar is;
- Fouten regelmatig terugkeren;
- Ergonomische belasting een rol speelt;
- Machines regelmatig handmatig moeten worden omgesteld, waardoor veel productietijd verloren gaat;
- Doorlooptijden onder druk staan.
Hoe meer van deze factoren samenkomen, hoe groter meestal het potentiële rendement van automatisering.
Waarom levert automatisering soms minder op dan verwacht?
Automatisering wordt soms gezien als een snelle oplossing voor productieproblemen.
In de praktijk blijkt echter dat projecten regelmatig tegenvallen wanneer onvoldoende aandacht wordt besteed aan het onderliggende proces.
Een machine kan bijvoorbeeld uitstekend functioneren, terwijl de verwachte capaciteitsverbetering uitblijft. Vaak blijkt dan dat de werkelijke bottleneck ergens anders in het proces zit.
Ook productvariatie wordt regelmatig onderschat.
Een proces dat voor een operator eenvoudig lijkt, kan voor een geautomatiseerd systeem veel complexer zijn. Producten liggen bijvoorbeeld nooit exact hetzelfde, materialen gedragen zich anders dan verwacht of toleranties blijken groter dan aangenomen.
Daarnaast wordt soms onderschat welke impact een geautomatiseerde installatie heeft op de organisatie. Naarmate machines complexer worden, neemt ook de behoefte aan technisch onderhoud en specialistische kennis toe. Zonder een technische dienst met de juiste expertise kan dit ten koste gaan van de beschikbaarheid en prestaties van de installatie.
Hierdoor ontstaan uitdagingen die pas zichtbaar worden wanneer een concept daadwerkelijk wordt getest. Om die reden wordt automatisering steeds vaker vooraf gevalideerd met een proof-of-concept of prototype.
Hoe bepaal ik welke processtap als eerste geautomatiseerd moet worden?
Wanneer bedrijven meerdere verbeterkansen zien, ontstaat vaak de vraag waar zij moeten beginnen.
De neiging bestaat soms om direct een volledige productielijn te automatiseren. In de praktijk levert een gefaseerde aanpak echter vaak betere resultaten op.
Door eerst te kijken naar de grootste bottleneck ontstaat sneller inzicht in de werkelijke verbeterpotentie.
Dat kan bijvoorbeeld een inspectieproces zijn dat veel capaciteit kost, een handmatige handlingstap die de lijn vertraagt of een testprocedure die steeds meer tijd vraagt naarmate volumes toenemen.
Door deze processtap eerst aan te pakken ontstaat niet alleen directe winst, maar wordt ook duidelijk welke vervolgstappen interessant zijn.
Hoe bepaal ik of automatisering rendabel is?
Veel bedrijven beoordelen automatisering voornamelijk op basis van arbeidsbesparing.
Hoewel dit een belangrijke factor kan zijn, wordt de businesscase vaak door veel meer elementen bepaald.
Denk bijvoorbeeld aan:
- Minder kwaliteitsafkeur;
- Hogere productiecapaciteit;
- Kortere doorlooptijden;
- Minder stilstand;
- Betere voorspelbaarheid van productie;
- Hogere leverbetrouwbaarheid.
Daardoor ontstaat de grootste waarde van automatisering vaak niet alleen door lagere personeelskosten, maar juist door een stabieler en beter beheersbaar productieproces.
Waar moet ik op letten als ik een automatiseringsproject wil starten?
Een succesvol automatiseringsproject begint met inzicht in het proces en niet met de keuze voor een specifieke technologie.
Door eerst te onderzoeken waar capaciteit verloren gaat, waar kwaliteitsproblemen ontstaan en welke processtappen toekomstige groei beperken, ontstaat een beter beeld van de mogelijkheden.
Vervolgens kunnen kritische aannames vroegtijdig worden gevalideerd, zodat technische risico’s beheersbaar blijven en investeringen beter onderbouwd kunnen worden.
Bij STT Products ondersteunen we bedrijven bij het analyseren, ontwikkelen en realiseren van innovatieve productieconcepten. Van proof-of-concept en procesvalidatie tot machinebouw, product handling, testautomatisering en kwaliteitscontrole. Zo helpen we organisaties om automatisering niet alleen technisch succesvol te maken, maar ook economisch verantwoord en toekomstbestendig.